چگونه با یک نژادپرست بحث کنیم؟
کیتی برتون
گروه ترجمه دیلمان
هنگامی که دانشمندان از پشت میزشان انسانها را طبقهبندی کردند؛ زمانی که کارل لینائوس پدر طبقهبندی زیستی، سیستم تیره و گونه را ابداع کرد؛ کانت، ولتر و دیگر اروپاییان مفاهیم نژاد را ایجاد کردند و به آن قبای علم پوشاندند.
کتاب «چگونه با یک نژادپرست بحث کنیم» در چهار فصل طراحی شده است که به ترتیب به مفاهیم رنگ پوست، اجداد، ورزش و بهرههوشی میپردازد. نویسنده در این کتاب پیوندی بین بیولوژی و نژاد ایجاد میکند. به باور او مفهوم «نژاد» زاده دوره استعمار است. مفهومی اجتماعی که ریشه علمی ندارد. اگر یک چیز درباره این کتاب وجود داشته باشد که همه بر سر آن اتفاق نظر داشته باشند این است که هنوز چیز زیادی درباره ژنها نمیدانیم. درحالیکه دانشمندان علم ژنتیک نکات جالبی درباره آنچه دقیقا ژنها انجام میدهند و اینکه تاثیر آن بر رفتار، شخصیت و ظاهر افراد چیست، اما هنوز بحث درباره ژنتیک و ژن پیچیده است.
در این کتاب آدام رادرفورد ما را با خود در پژوهش تاریخیاش درباره ژنها همراه میکند. او به دنبال پاسخی برای این پرسش است که «ژنها چگونه با مسئله نژاد پیوند میخورند؟» رادرفورد بر این باور است که نژاد یک برساخت اجتماعی است و در حقیقت پایه و اساس علمی کمی دارد. او استدلال میکند که تقسیم انسان بر اساس ویژگی «رنگ پوست» از لحاظ ژنتیکی بیمعنا و یک چیز مندرآوردی است. در واقع طبقهبندی «سیاه» و «سفید» معنایی ندارد.
نویسنده با دلیل نشان میدهد فرضیاتی که درباره نژاد وجود دارد ریشه علمی ضعیفی دارد. سوال او این است که آیا یک دونده آفریقایی-آمریکایی از لحاظ ژنتیکی دونده بهتری هست؟ آیا ورزشکاران کنیایی و اتیوپی به لحاظ ژنتیکی به گونهای طراحی شدهاند که میتوانند مسافت طولانیتری بدوند؟ آیا یهودیان به لحاظ ژنتیکی باهوشتر از دیگر مردمان دنیا هستند؟ پاسخ تمام این سوالات: خیر است.
طبق گفته رادرفور ما اکنون در زمانهای زندگی میکنیم که ملیگرایی در حال رشد است. دورهای که سفیدپوستان برتریطلب و دیگر گروههای منفور تلاش میکنند تا از علوم تبارشناسی به نفع خود بهرهبرداری کنند. این کتاب در بحث مبارزه علیه نژادپرستی نکات و حقایق مفیدی ارائه میدهد. یکی از بخشهای جالب این کتاب، فصل نسب و دودمان است.
رادرفورد طرح بحثی درباره استدلال غلط «اصالت نژادی» مطرح میکند. به گفته او نازیها اصل و نسب یهودی دارند. بعضی از توضیحات و یا تعاریف در این کتاب شاید برای افرادی که اطلاعی از مباحث ژنتیک ندارند گیجکننده باشد. جالبی موضوعی که نویسنده به آن میپردازد این است که اگر یک دوره 500 ساله را در نظر بگیریم هر فرد 1.048.576 جد دارد که این موضوع بحث نژاد و و اصل و نسب خالص اروپایی سفید را رد میکند.
نویسنده در فصول دیگر بحث ورزش و هوش را باز میکند. به اعتقاد او باوجود اینکه تفاوتهای ژنتیکی بین افراد که در جغرافیای متفاوت زندگی میکنند وجود دارد اما این تفاوت، باعث ایجاد تفاوت در توانایی افراد در آموزش و ورزش و حتی از لحاظ بهرههوشی نمیگردد. اما متاسفانه این مسئله هیچگاه روشن نشده است. در موضوع ورزش، رادرفور به این موضوع میپردازد که آیا تنوع ژنتیکی افراد ارتباطی با نخبگان ورزشی که براساس قوم و جغرافیای زیستی، مورد تبعیض نژادی قرار گرفتهاند وجود دارد؟ پاسخ او: بله، خیر و شاید است.
زمانی که مطرح میشود آفریقایی-آمریکایی تبارها از لحاظ ژنتیکی دوندههای قوی هستند، نویسنده به این نکته اشاره میکند که نوعی ژن خاص وجود دارد که بر توانایی سریع دویدن افراد تاثیر میگذارد. این ژن در آفریقایی-آمریکایی تبارها نسبت به آمریکاییهای سفید پوست بیشتر است. اما این موضوع به این معنا نیست که سفیدپوستان این ژن را ندارند.
به دیدگاه رادرفور انسانی را نمیتوان یافت که «خون خالص» داشته باشد. همه ما و نژادپرستان سفید پوست اجدادی آفریقایی، هندی، چینی، استرالیایی، خاورمیانهای و بومی آمریکایی داریم. تلاشها برای اصالت بخشیدن به نژاد و نژادپرستی ریشه در علم و شاید بهتر باشد بگوییم شبه علم، دارد. از نگاه آدام نژادپرستی ریشه اجتماعی دارد. آن هنگام که علم تحریف میشود و به عنوان ابزاری برای توجیه تعصبات و نفرت مورد سوءاستفاده قرار میگیرد، باید به چالش کشیده شود.
در این کتاب توجه و تمرکز نویسنده بر آنچه علم ژنتیک درباره رنگ پوست، اصل و نسب، هوش، توان بدنی، خلوص نژادی و برتری است. او خواننده را با ابزار علم تجهیز میکند تا از عهده سوالات و مباحث مربوط به نژاد، ژن، و نسب برآید. به اعتقاد او اختلافات نژادی تنها درمورد رنگ پوست وجود دارد. علم ژنتیک و تاریخ تکامل از مفاهیم نژادپرستی حمایت نمیکند. در انتها رادرفور استدلال میکند که «نژاد وجود ندارد». «نژاد تنها یک برساخت اجتماعی است». نژادپرستی اما مفهوم واقعی است چرا که این مردم هستند که آن را خلق و تصویب میکنند.
منابع:
theguardian.com
geographical.co.uk
chemistryworld.com